Fabrika - Mekânın Hafızası, Hafızanın Mekânı projesi, Bergama’da derin izler bırakan Sümerbank Bergama Tekstil Fabrikası’nı, kent sosyolojisi, ekonomisi ve kültürü ekseninde, toplumsal bellek, endüstriyel miras ve emeğin miras hakkı kavramları üzerinden ele alıyor. Bu proje kapsamında hazırlanan ve 2022 yılında projenin sergisiyle  eş zamanlı basılan araştırma kitabı FABRİKA üç bölümden oluşuyor. Kitabın giriş kısmında Gül Köksal'ın yazısı yer alıyor. 

 

Kitabın Mekanın Hafızası bölümünde, Ege’nin kuzeyindeki köklü tarihe sahip yerleşimlerden biri olan, ekonomisini ve sosyo-kültürel yapısı, binlerce yıl boyunca kesintisiz süren tarım ve hayvancılığa dayalı üretim ilişkileriyle belirlenen Bergama’da, Tekstil Fabrikası’nın 1960 yılında faaliyete geçmesiyle hızlanan toplumsal yapıdaki dönüşüme odaklanıyor ve Sümerbank fabrikalarının ülke genelindeki sanayileşmeye ve toplumsal dönüşüme olan etkisi Bergama’daki yansımalarıyla ele alınıyor. Fabrikanın kuruluşundan itibaren özelleştirme politikaları sonucunda kapatıldığı dönemi kapsayarak günümüze kadar devam eden süreç, kurumsal ve kişisel, yazılı ve görsel arşivlerden yararlanarak oluşturulan kronolojik bir anlatıyla yer alıyor.

​

Hafızanın Mekanı bölümü ise ilk bölümdeki kronolojik tarihsel anlatıyı bu defa işçilerin sözlü tarih görüşmelerinden derlenerek oluşturuluyor ve fabrika emekçilerinin sözleriyle aktarılıyor.

 

Bir Gelecek Tahayyülü Olarak Fabrika bölümünü ise 2022 yılının nisan ve mayıs aylarında Gazhane Çevre Gönüllüleri’nin desteği ve Rastminus Tasarım Kolektifi’nin katılımıyla hazırlanan “Bir Gelecek Tahayyülü Olarak Endüstriyel Miras” tasarım atölyeleri sonunda Rastminus Tasarım Kolektifi’nden Alper Aksu, Alp Emre Çelik, İzzet İlgün, Selin Tutku Aslan, İldem Dinar ve Şeyma Bıyık’ın, mimar Fatih Kurunaz’ın danışmanlığında, Bergama Tekstil Fabrikası’nın geleceğine ilişkin fikirler geliştirerek ürettikleri iki mimari tasarım projesini içeriyor. Üniversite öğrencilerinin farklı yaklaşımlarla ürettikleri projeler, fabrikanın mekânsal anlamda korunmasına ve kent hafızasındaki yerinin güçlendirilerek geleceğe taşınmasına yönelik öneriler sunuyor.​​